Franca në ngërç politik, e djathta “izolon” Macron, ja lëvizja e fundit e Le Pen që po e fut presidentin në telashe.
French far-right leader Marine Le Pen, member of parliament for the Rassemblement National (National Rally - RN) party and Jordan Bardella, President of the French far-right Rassemblement National (National Rally - RN) party, walk outside the Elysee Palace on the day of their meeting with French President Emmanuel Macron to discuss appointing a new prime minister, in Paris, France, August 26, 2024. REUTERS/Gonzalo Fuentes
Kanë kaluar 40 ditë që kur kryeministri Gabriel Attal dha dorëheqjen, duke e lënë Francën pa një qeveri të caktuar për një kohë rekord. Ne shikojmë se sa mund të zgjasë kjo situatë. Zgjedhjet legjislative të 7 korrikut rezultuan në një fitore të papritur për Nouveau Front Populaire (NFP) si dhe fitime të mëdha për Rassemblement National të ekstremit të djathtë. Megjithatë, asnjë parti e vetme nuk fitoi vende të mjaftueshme në parlament për të formuar një shumicë absolute. Gabriel Attal njoftoi dorëheqjen e qeverisë së tij më 16 korrik pasi aleanca qendrore e tij (dhe e Presidentit Macron) e Rilindjes humbi vendet në zgjedhje. Attal më pas ra dakord të mbetej si një kryeministër ‘kujdestar’ për të trajtuar çështjet e vazhdueshme . Sipas kushtetutës së Republikës Franceze, presidenti emëron një kryeministër, i cili nga ana e tij emëron ministrat e qeverisë. Konventa thotë se kryeministri duhet të vijë nga partia më e madhe në parlament. Teknikisht, kjo është aleanca e majtë e NFP. Këtu nisin edhe telashet për presidentin francez Emmanuel Macron.
Zgjedhja e kryeministrit
Nëpunësja e lartë civile Lucie Castets është kandidatja e zgjedhur i NFP për këtë rol. Teorikisht, një kryeministër francez nuk ka nevojë të ketë mbështetjen e një grupi të caktuar politik, megjithatë kjo do ta linte qeverinë të hapur ndaj mundësisë së një mocioni decenture – në fakt një votë mosbesimi – duke minuar autoritetin e saj dhe duke humbur kohë parlamentare. . Ndërsa kërcënimi i një mocioni decenture është relativisht i zakonshëm, me një total prej 115 përpjekjesh në historinë politike franceze, ai është përdorur me sukses vetëm një herë, në vitin 1962. Më 10 korrik, Macron njoftoi se do t’i linte pak kohë që situata politike të rregullohej dhe aleancat të krijoheshin përpara se të zgjidhte një kryeministër – dhe që Olimpiada e Parisit të përfundonte. Në shumicën e rasteve një kryeministër emërohet brenda dy ditëve dhe rekordi i mëparshëm prej 37 ditësh u vendos në vitet 1950. Profesori i së drejtës kushtetuese Thibault Guilluy i tha Ouest France se ligji nuk përcakton një afat kohor. Në teori nuk ka asnjë detyrim për të emëruar një kryeministër brenda tre – apo edhe gjashtë – muajsh.
Lëvizja e Le Pen
Macron është takuar me përfaqësuesit e partive dhe aleancave kryesore politike, duke filluar me NFP më 23 gusht. Ai u takua edher me Partinë e ekstremit të djathtë Reassemblement National më 26 gusht. Drejtuesja e deputetëve të Kuvendit Kombëtar, Marine Le Pen, i kërkoi Emmanuel Macron që të hapte një sesion të jashtëzakonshëm të Asamblesë Kombëtare përpara emërimit të një kryeministri dhe qeverisë së tij, për ta censuruar atë. “Ajo që unë dua është që Asambleja Kombëtare të jetë në gjendje të ushtrojë censurë nëse është e nevojshme,” tha Le Pen pas një shkëmbimi me Emmanuel Macron në Pallatin Elysée . Ndërsa deputetët do të duhet të mblidhen në seancë të zakonshme nga 1 tetori, “Nuk dua që për një muaj një kryeministër me dekret, me një sërë mjetesh të parashikuara nga Kushtetuta, të zbatojë një politikë toksike, të rrezikshme për francezët”, tha Le Pen.
Kandidatët favoritë
Macron e ka injoruar nominimin e Frontit të Ri Popullor dhe një burim i afërt me të tha se ai besonte se balanca e pushtetit qëndron më shumë tek qendra apo qendra e djathtë. Disa kandidatë të mundshëm që Macron po shqyrton përfshijnë një president rajonal konservator, Xavier Bertrand dhe ish-kryeministrin socialist Bernard Cazeneuve , thanë burimet. Mediat franceze përmendën së fundmi Karim Bouamrane, kryetarin socialist të një periferie të varfër të Parisit, si një tjetër emër të mundshëm. Le Pen sugjeroi që Macron mund të thërriste një referendum për të përcaktuar një rrugëdalje nga kaosi dhe tha se ajo ishte kundër një qeverie të ashtuquajtur “teknike” të teknokratëve apolitikë, duke thënë se “ka vetëm qeveri politike që fshihen pas emrave teknikë”.