Përplasja Meloni-Macron në Tiranë, Italia ngelet jashtë skenës së madhe
Pak minuta para orës 18:00, në një cep të sheshit “Skënderbej” të blinduar, kryeministrja italiane Giorgia Meloni, me një cigare të hollë në dorë, shihej e tërhequr dhe e menduar. Stafi i saj, përfshirë besniken Patrizia Scurti, ishte pranë saj, por atmosfera në rrethin e ngushtë të kryeministres dukej e ngarkuar. Qielli i Tiranës ishte pastruar nga reshjet, por mbi qeverinë italiane rëndonin re të zeza diplomatike.
Në Tiranë u dha një sinjal i qartë, Italia nuk është më pjesë e tavolinës ku merren vendimet më të rëndësishme ndërkombëtare. Kryeministrja italiane Giorgia Meloni u përjashtua hapur nga një telefonatë e rëndësishme me ish-presidentin amerikan Donald Trump, e zhvilluar më 16 maj në kuadër të një samiti të mbajtur në kryeqytetin shqiptar. Në këtë bisedë morën pjesë liderët e Britanisë së Madhe, Gjermanisë, Francës, Polonisë dhe Ukrainës, por jo Italia. Ky përjashtim vjen në një moment të ndjeshëm për qeverinë italiane, sidomos për projektin politik të Melonit, që premtonte një Itali “protagoniste” në botë.
Gazeta italiane La Repubblica përshkruan me tone të ashpra atmosferën që mbizotëronte në rrethin e Melonit në atë moment:
“Pesë minuta para orës gjashtë pasdite… në Tiranë kishte dalë dielli pas orësh me shi, por klima në rrethin e kryeministres ishte shumë e rënduar.”
Meloni ndodhej në një zonë të veçuar të Sheshit Skënderbej, pranë pavijonit të samitit, ndërsa pinte një cigare të hollë dhe fliste në telefon. Rreth saj ndodheshin anëtarë të stafit dhe sekretarja e saj besnike Patrizia Scurti. Ndërkohë, në sfond zhvillohej një nga momentet më të rëndësishme diplomatike të javës – telefonata me Trump – në të cilën ajo nuk ishte ftuar. La Repubblica shkruan: ajo e kishte kuptuar që nuk ishte më në tavolinën ku bëhen lojërat e mëdha.
Më vonë, Meloni doli përpara kamerave për një deklaratë të shkurtër, duke refuzuar të përgjigjej në pyetjet e gazetarëve. Ajo u shpreh se:
“Italia tashmë ka deklaruar se nuk është e gatshme të dërgojë trupa në Ukrainë. Prandaj, nuk ka kuptim të marrim pjesë në formate që kanë për objektiv çështje për të cilat ne nuk kemi dhënë dakordësinë tonë. Unë jam një person koherent.”
Ajo e paraqiti përjashtimin si një zgjedhje të vetëdijshme, duke u përpjekur ta shndërrojë në shenjë qëndrueshmërie politike. Madje akuzoi opozitën në Itali – nga Partia Demokratike, te Lëvizja 5 Yjet dhe Italia Viva – se po e kritikojnë për arsye të pastra propagandistike, duke shtuar:
“A na kërkohet të marrim pjesë në këto formate për të dërguar trupa apo vetëm për të bërë një fotografi?”
Por sipas analizës së La Repubblica, ky interpretim nuk qëndron. Në të vërtetë, as Polonia nuk ka deklaruar gatishmëri për të dërguar trupa në Ukrainë – Kryeministri Donald Tusk e ka sqaruar këtë prej kohësh. Po ashtu, vetë Donald Trump nuk ka shprehur ndonjë dëshirë për përfshirje ushtarake amerikane. Përkundrazi, ai ka treguar qartë se dëshiron të lërë barrën e luftës mbi Evropën. Friedrich Merz, udhëheqësi i opozitës gjermane që mori pjesë në bisedë, gjithashtu ka shmangur qëndrimet e qarta për dërgimin e trupave.
Pas samitit, presidenti francez Emmanuel Macron hodhi poshtë pretendimin e Melonit se diskutimi kishte të bënte me trupa. Ai deklaroi:
“Ka një keqkuptim. Diskutimi që patëm ishte për të arritur një armëpushim në Ukrainë. Nuk pati asnjë bisedë për dërgimin e trupave.”
Macron vijoi me një paralajmërim të prerë:
“Duhet të jemi seriozë. Të ruhemi nga përhapja e lajmeve të rreme – tashmë ka mjaft prej tyre që vijnë nga Rusia.”
Këto komente u interpretuan gjerësisht si një kritikë e drejtpërdrejtë ndaj interpretimit të Melonit dhe tentativës së saj për ta relativizuar përjashtimin.
Në të kaluarën, Meloni kishte marrë pjesë në tryeza të rëndësishme si ajo e Parisit më 17 shkurt dhe më pas përmes video-lidhjes në samitin e Kievit. Por këtë herë, ndonëse ndodhej vetëm disa metra larg nga dhoma ku po zhvillohej telefonata me Trump, ajo nuk u përfshi.
Sipas La Repubblica, Meloni zhvilloi takime bilaterale në Tiranë me presidenten e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen, presidentin turk Recep Tayyip Erdogan dhe presidentin e Qipros Nikos Christodoulides. Këto janë takime të rëndësishme, por nuk kanë peshën strategjike që kishte telefonata me Trump dhe liderët e tjerë.
Për më tepër, burime nga qeveria italiane kishin sinjalizuar se, nëse do të kishte një takim informal me presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky, Meloni do të merrte pjesë. Në fakt, ajo pati vetëm një përshëndetje të shkurtër në hollin e Teatrit të Operës me Zelensky, von der Leyen, Tusk dhe Kryeministrin britanik Keir Starmer. Ky moment u filmua dhe u shpërnda nga zyra e shtypit e qeverisë italiane por, sipas vlerësimeve, ishte më shumë për qëllime komunikimi sesa për diskutime reale politike.
Në qarqet e qeverisë italiane po shtohet shqetësimi. Disa zëra nën zë aludojnë për një prapaskenë të orkestruar nga Franca për të mbajtur Italinë jashtë tryezës kryesore. Sipas La Repubblica, megjithatë, as vetë Donald Trump nuk duket i shqetësuar për përjashtimin e Melonit. Gazeta shkruan:
“Nuk duket se Trump u shqetësua shumë për mungesën e mikeshës së tij ‘fantastike’ nga Italia.”
Në ditët në vijim, Meloni pritet të takohet në Romë me Friedrich Merz dhe ish-guvernatorin e Bankës së Anglisë Mark Carney, të cilët ndodhen në Itali për ceremoninë e intronizimit të Papës. Ajo gjithashtu pritet të ketë një bisedë të shkurtër me zëvendëspresidentin amerikan JD Vance dhe ndoshta një tjetër kontakt me Presidentin Zelensky. Ndërkohë, sot, ministri i Jashtëm italian Antonio Tajani do të takohet me Sekretarin amerikan të Shtetit, Marco Rubio.
Megjithatë, La Repubblica e mbyll analizën me një vlerësim të ftohtë:
“Këto nuk mjaftojnë për të shpërndarë re të zeza me dyshime dhe shqetësime që janë mbledhur mbi Palazzo Chigi pas vizitës në Shqipëri.”
I vetmi moment i buzëqeshur i Melonit në Tiranë ishte takimi me mikpritësin Edi Rama, i cili e përshëndeti me një përkulje simbolike në tapetin e kuq. Ishte një moment i këndshëm por, siç e përmbyll gazeta italiane:
“Skena e vërtetë ishte diku tjetër.”/ Pamfleti